合同と逆元(Euler の定理の準備)
import /articles2/60c.book
1 合同
自然数の範囲で、\(x \equiv y \pmod m\) を「\(x + ms = y + mt\) となる自然数 \(s, t\) がある」と書きます。
Cr …
\(x , m \in \mathbb{M} \Longrightarrow \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . x + m \cdot i = x + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Cs …
\(x , y , m \in \mathbb{M} , \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . x + m \cdot i = y + m \cdot j \Longrightarrow \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . y + m \cdot i = x + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Ct …
\(x , y , z , m \in \mathbb{M} , \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . x + m \cdot i = y + m \cdot j , \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . y + m \cdot i = z + m \cdot j \Longrightarrow \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . x + m \cdot i = z + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Cm …
\(x , y , c , m \in \mathbb{M} , \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . x + m \cdot i = y + m \cdot j \Longrightarrow \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . c \cdot x + m \cdot i = c \cdot y + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Cp …
\(x , y , u , v , m \in \mathbb{M} , \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . x + m \cdot i = u + m \cdot j , \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . y + m \cdot i = v + m \cdot j \Longrightarrow \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . x \cdot y + m \cdot i = u \cdot v + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)2 逆元
\(a\) と \(m\) が互いに素なら、Bézout(60c)の \(as + mt = 1\)(\(s, t\) は整数)から、\(ay \equiv 1\) となる自然数 \(y\) が取れます。
Li1 …
\(a , m , s , t \in \mathbb{M} , a \cdot s + m \cdot t = 1 \Longrightarrow \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . a \cdot s + m \cdot i = 1 + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Li2 …
\(a , m , s , n \in \mathbb{M} , a \cdot s + m \cdot ( - n ) = 1 \Longrightarrow \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . a \cdot s + m \cdot i = 1 + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Li3b …
\(a , m , n , t , k \in \mathbb{M} , m \cdot t = 1 + a \cdot n , m = k + 1 \Longrightarrow \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . a \cdot ( n \cdot k ) + m \cdot i = 1 + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Li3 …
\(a , m , n , t \in \mathbb{M} , a \cdot ( - n ) + m \cdot t = 1 , m \neq 0 \Longrightarrow \exists w \in \mathbb{M} . \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . a \cdot w + m \cdot i = 1 + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) Li3b ,\(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Lbad …
\(a , m , n , k \in \mathbb{M} , a \cdot ( - n ) + m \cdot ( - k ) = 1 \Longrightarrow {\perp}\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Linv1 …
\(a , m \in \mathbb{M} , m \neq 0 , \forall d \in \mathbb{M} . ( d \mid a , d \mid m \Longrightarrow d = 1 ) \Longrightarrow \exists w \in \mathbb{M} . \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . a \cdot w + m \cdot i = 1 + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) Li1 ,Li2 ,Li3 ,Lbad ,Bezout ,\(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)3 剰余の一意性
\(0 \le x, y < m\) の範囲では、\(x \equiv y \pmod m\) なら \(x = y\)。
LU1 …
\(x , y , m , c \in \mathbb{M} , x + m \cdot c = y , y < m \Longrightarrow c = 0\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)LUc …
\(x , y , m , i , j , c \in \mathbb{M} , x + m \cdot i = y + m \cdot j , i = j + c , y < m \Longrightarrow x = y\) \(\blacktriangleleft\) LU1 ,\(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)LU …
\(x , y , m \in \mathbb{M} , x < m , y < m , \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . x + m \cdot i = y + m \cdot j \Longrightarrow x = y\) \(\blacktriangleleft\) LUc ,LU1 ,\(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)4 単元(掛けて 1 に合同になる元)
\(x\) に対し \(xy \equiv 1\) となる自然数 \(y\) があるとき、\(x\) を(\(m\) を法とする)単元と呼びます。単元の積は単元、合同な元も単元です。
Uc …
\(x , z , m \in \mathbb{M} , \exists w \in \mathbb{M} . \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . x \cdot w + m \cdot i = 1 + m \cdot j , \exists w \in \mathbb{M} . \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . z \cdot w + m \cdot i = 1 + m \cdot j \Longrightarrow \exists w \in \mathbb{M} . \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . ( x \cdot z ) \cdot w + m \cdot i = 1 + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) Cp ,\(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Ucg …
\(x , z , m \in \mathbb{M} , \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . x + m \cdot i = z + m \cdot j , \exists w \in \mathbb{M} . \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . x \cdot w + m \cdot i = 1 + m \cdot j \Longrightarrow \exists w \in \mathbb{M} . \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . z \cdot w + m \cdot i = 1 + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) Cp ,Cs ,Ct ,Cr ,\(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)LDs …
\(d , x , p , q \in \mathbb{M} , d \cdot p = x + d \cdot q \Longrightarrow d \mid x\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)5 単元と互いに素
単元と法 \(m\) の公約数は 1 だけです(\(sy + mi = 1 + mj\) の両辺を割り切るので 1 を割り切る)。
Ld1 …
\(d \in \mathbb{M} , d \mid 1 \Longrightarrow d = 1\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Lcop …
\(s , m , d \in \mathbb{M} , \exists w \in \mathbb{M} . \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . s \cdot w + m \cdot i = 1 + m \cdot j , d \mid s , d \mid m \Longrightarrow d = 1\) \(\blacktriangleleft\) Ld1 ,LDs ,\(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)6 既約剰余系
\(R\) を、\(m\) 未満で \(m\) と互いに素な自然数全体とします(\(R\) の個数が \(\varphi(m)\))。\(R\) の元は単元で、\(m\) 未満の単元は \(R\) の元です。
Lr1 …
\(a , m , r \in \mathbb{M} , m \neq 0 , \forall r \, ( r \in R \Longleftrightarrow r \in \mathbb{M} , r < m , \forall d \in \mathbb{M} . ( d \mid r , d \mid m \Longrightarrow d = 1 ) ) , r \in R \Longrightarrow \exists w \in \mathbb{M} . \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . r \cdot w + m \cdot i = 1 + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) Linv1 ,\(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Lr2 …
\(m , r \in \mathbb{M} , \forall r \, ( r \in R \Longleftrightarrow r \in \mathbb{M} , r < m , \forall d \in \mathbb{M} . ( d \mid r , d \mid m \Longrightarrow d = 1 ) ) , \exists w \in \mathbb{M} . \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . r \cdot w + m \cdot i = 1 + m \cdot j , r < m \Longrightarrow r \in R\) \(\blacktriangleleft\) Lcop ,\(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Lrem …
\(n , m \in \mathbb{M} , m \neq 0 , \forall r \, ( r \in R \Longleftrightarrow r \in \mathbb{M} , r < m , \forall d \in \mathbb{M} . ( d \mid r , d \mid m \Longrightarrow d = 1 ) ) , \exists w \in \mathbb{M} . \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . n \cdot w + m \cdot i = 1 + m \cdot j \Longrightarrow \exists s \in R . \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . n + m \cdot i = s + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) Lr2 ,Ucg ,\(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Lx0 …
\(a , y , r , m \in \mathbb{M} , \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . a \cdot y + m \cdot i = 1 + m \cdot j \Longrightarrow \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . ( a \cdot y ) \cdot r + m \cdot i = r + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) Cp ,Cr ,\(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Lx1 …
\(a , y , r , m \in \mathbb{M} , \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . a \cdot y + m \cdot i = 1 + m \cdot j \Longrightarrow \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . y \cdot ( a \cdot r ) + m \cdot i = r + m \cdot j , \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . a \cdot ( y \cdot r ) + m \cdot i = r + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) Lx0 ,\(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)Ucm …
\(x , y , m \in \mathbb{M} , \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . x \cdot y + m \cdot i = 1 + m \cdot j \Longrightarrow \exists i \in \mathbb{M} . \exists j \in \mathbb{M} . y \cdot x + m \cdot i = 1 + m \cdot j\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,ℤ. ,-ℤ ,+ℤ ,⋅ℤ ,Peano1 ,Peano2 ,ℕ. ,INDC ,+𝕄 ,⋅𝕄 ,↑𝕄 ,ℙ.' ,\(0 \in \mathbb{M}\)